Η κατάθλιψη των ηλικιωμένων θεωρείται μια από τις πιο παραμελημένες νόσους ακόμα και στις προηγμένες χώρες. Παρά το γεγονός ότι πλήττει υψηλά ποσοστά ηλικιωμένων, συνήθως δεν αναγνωρίζεται και δεν αναζητείται η κατάλληλη θεραπεία. Αποτελεί την πιο συχνή αιτία συναισθηματικής διαταραχής στην Τρίτη και Τέταρτη ηλικία και μειώνει καθοριστικά την ποιότητα ζωής των ασθενών.

Συγκεκριμένα, οι ηλικιωμένοι παρουσιάζουν καταθλιπτική συμπτωματολογία σε ποσοστό 8-16%, ενώ οι γυναίκες δείχνουν να είναι πιο επιρρεπείς στην εμφάνιση της νόσου. Από τους ηλικιωμένους που πάσχουν από καταθλιπτική συμπτωματολογία, μόνο 2 στους 10 θα αναζητήσουν ιατρική βοήθεια και από αυτούς το 80% που θα λάβει φαρμακευτική αγωγή θα θεραπευθεί πλήρως. Τέλος τα στατιστικά στοιχεία φαντάζουν ακόμα πιο αποκαρδιωτικά καθώς, το 25% των ηλικιωμένων ασθενών που αυτοκτονεί , νοσεί από κατάθλιψη (Reynolds, Frank & Pereil, 1992, Παγοροπούλου 2000, Blazer, 2003).

Η κλινική εικόνα των ασθενών μπορεί να χαρακτηρίζεται από:

  • Καταθλιπτική διάθεση ( ανημπόρια, έλλειψη ελπίδας, ανησυχία, απαισιοδοξία)
  • Απώλεια ευχαρίστησης, έλλειψη κινήτρου, μείωση ενδιαφέροντος για δραστηριότητες που στο παρελθόν αποτελούσαν πηγή ευχαρίστησης
  • Διαταραχές στον ύπνο ( αυπνία, υπερυπνία, ακανόνιστος ύπνος, πρωινή αφύπνιση
  • Διαταραχές στην όρεξη ( απώλεια όρεξης, υπερ-φαγικά επεισόδια)
  • Κόπωση, εξάντληση, απώλεια ενέργειας
  • Δυσκολία στη συγκέντρωση, στη σκέψη, στη μνήμη και στη λήψη αποφάσεων
  • Αναβλητικότητα
  • Αίσθημα ενοχής, αναξιότητας και χαμηλή αυτοεκτίμηση
  • Σκέψεις θανάτου, αυτοκτονίας

ΜΥΘΟΙ

1. Η Κατάθλιψη είναι φυσική συνέπεια του Γήρατος.

Η κατάθλιψη ΔΕΝ είναι φυσικό επακόλουθο της γήρανσης. Πρόκειται για ψυχική νόσο που μπορεί να θεραπευτεί. Ωστόσο, η διαδικασία της γήρανσης δημιουργεί ενδεχομένως προϋποθέσεις για την εμφάνιση της νόσου όπως η συνταξιοδότηση, η περιθωριοποίηση, προβλήματα υγείας, λειτουργική έκπτωση κλπ)

2. Η Επιβαρυμένη υγεία οδηγεί σε κατάθλιψη
Στην πραγματικότητα συμβαίνει το αντίθετο: ο ασθενής με κατάθλιψη που δεν λαμβάνει θεραπευτική αγωγή έχει περισσότερες πιθανότητες να αναπτύξει κάποιο πρόβλημα υγείας η να επιδεινωθεί η κατάστασή του σε κάποιο υπάρχον πρόβλημα. Οι ψυχικά υγιείς άνθρωποι που πλήττονται από σοβαρά προβλήματα υγείας, αποδέχονται το πρόβλημα και αναπροσαρμόζουν τη ζωή τους με βάση τα νέα δεδομένα.

3. Οι ηλικιωμένοι νοσούν από κατάθλιψη γιατί η γενιά τους (φίλοι- συγγενείς) φεύγουν από τη ζωή.
Το φυσιολογικό πένθος περιλαμβάνει την κατάθλιψη μόνο σαν προσωρινό στάδιο. Η παρατεταμένη καταθλιπτική συμπτωματολογία αποτελεί νόσο και χρήζει ιατρικής εκτίμησης.

Συνοψίζοντας, η κατάθλιψη μπορεί να εισβάλλει στη ζωή του κάθε ατόμου ανεξαρτήτου ηλικίας , μορφωτικού επιπέδου και προσωπικών επιτευγμάτων. Μπορεί να συνυπάρχει ή να ξεσκεπάσει άλλες παθολογικές καταστάσεις, ενώ πολύ συχνά υποβαθμίζεται η σοβαρότητά της. Οι επαγγελματίες υγείας οφείλουν να είναι σε επαγρύπνηση και να αναγνωρίζουν και να αξιολογούν τις ενδείξεις των διαταραχών διάθεσης με στόχο την εξασφάλιση της ποιότητας ζωής των ηλικιωμένων.

Καρβουνοπούλου Ευθυμία, M.A.
Γεροντολόγος